Εκτύπωση

Ανά δράση

A. Προπαρασκευαστικές δράσεις

A1  Εναρκτήρια συνάντηση της "Επιτροπής Καθοδήγησης" του έργου

Η προπαρασκευαστική αυτή δράση ολοκληρώθηκε στις 20 Ιουνίου 2014. Πραγματοποιήθηκαν τελικά δύο συναντήσεις:
α) η πρώτη εναρκτήρια συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2014, στο Δημαρχείο Γρεβενών. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν θέματα που αφορούν στις μεθόδους υλοποίησης δράσεων, για ορισμένες με λεπτομέρειες καθώς και θέματα που αφορούν στην διαχείριση του έργου.
 β) η δεύτερη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2014. Κατά τη διάρκεια αυτής, συζητήθηκαν και συμφωνήθηκαν λεπτομέρειες σχετικά με την υλοποίηση του έργου και την εκπόνηση της εναρκτήριας αναφοράς (Inception Report).
Το σχέδιο δράσης που προέκυψε από τη συμφωνία των δύο συναντήσεων εγκρίθηκε από την Επιτροπή Παρακολούθησης του έργου.

A2  Εντοπισμός και περιγραφή τομέων υψηλής επικινδυνότητας για σύγκρουση αρκούδας με τις ανθρώπινες δραστηριότητες (*.pdf)

A3 Ανάλυση και εκτίμηση των επιδράσεων του έργου στους φορείς και κοινωνικές ομάδες στις περιοχής εφαρμογής του (*.pdf)

Η Δράση Α3 ξεκίνησε τον Μάιο του 2015 και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2015. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με 25 ημι-δομημένες συνεντεύξεις και 4 ομάδες εστίασης. Οι ερωτώμενοι/ες ήταν μέλη εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων στην προστασία και διαχείριση της καφέ αρκούδας σε ολόκληρη την περιοχή του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Οι αφηγήσεις των ερωτώμενων επικεντρώθηκαν σε δύο κρίσιμα ζητήματα αναφορικά με την προστασία και διαχείριση της καφέ αρκούδας στην περιοχή μελέτης. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι οι καφέ αρκούδες προσεγγίζουν αρκετά κοντά, και σε μερικές περιπτώσεις, εισέρχονται σε χωριά στην ύπαιθρο. Επιπρόσθετα, μια άλλη θεματική στην οποία επικεντρώθηκε η μελέτη ήταν η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, τα οποία ενδέχεται να έχουν εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες στον τοπικό πληθυσμό της καφέ αρκούδας. Και για τις δύο θεματικές, καταγράφηκαν ερείσματα και μειονεκτήματα με αναφορά στο καθόλα ετερογενές τοπικό συγκείμενο. Τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων και των ομάδων εστίασης αξιοποιήθηκαν για την διεξαγωγή δύο αναλύσεων SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats), μία για κάθε θεματική στην οποία εστιάστηκε η Δράση Α3 (προσέγγιση αρκούδων σε χωριά της υπαίθρου, χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων). Οι αναλύσεις SWOT αναδεικνύουν σημεία σύγκλισης μεταξύ των εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων και υποδεικνύουν περιοχές πιθανής συναίνεσης και συμφωνίας. Τα αποτελέσματα της Δράσης Α3, και ειδικότερα, οι αναλύσεις SWOT, οι οποίες εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης Δράσης, θα αξιοποιηθούν μελλοντικά στη Δράση C1. 

 

A4  Χάραξη-χαρτογράφηση-σήμανση ενός θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα

 Η δράση Α4 ήταν προαπαιτούμενη για την έναρξη της δράσης Ε9, συγκεκριμένα, στη δράση Ε9 χρησιμοποιήθηκε η μελέτη που ολοκληρώθηκε στην Α4.
Η μελέτη ανατέθηκε στην εταιρεία SYSTADA S.A. τον Ιούλιο του 2014 και ολοκληρώθηκε εγκαίρως.
Έχουν εκπονηθεί δύο ξεχωριστές μελέτες, μία για κάθε μονοπάτι. Παρά το γεγονός ότι οι δύο εκθέσεις έχουν σημαντικό βαθμό αλληλεπικάλυψης, κυρίως στη γενική πληροφόρηση της περιοχής, αυτή η δομή παρουσίασης επιλέχθηκε ως η βέλτιστη για τη συνέχεια του συνολικού σχεδίου.
Στο πρώτο κεφάλαιο κάθε έκθεσης παρουσιάζεται η περιγραφή της προτεινόμενης διαδρομής και της ευρύτερης περιοχής. Επίσης, παρουσιάζονται ορισμένα βασικά κοινωνικά και ιστορικά δεδομένα για τις τοπικές κοινότητες. Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφεται το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον της περιοχής και πληροφορίες σχετικά με τη γεωλογία, το κλίμα, τους τύπους οικοτόπων, τη χλωρίδα, την πανίδα και τη χρήση της γης. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται πληροφορίες σχετικά με τη βιολογία και την οικολογία της καφέ αρκούδας και τη συνύπαρξη με τον άνθρωπο, προκειμένου να συμβάλει όσο το δυνατόν περισσότερο στη δημιουργία του περιεχομένου του προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται κατά πόσον οι προτεινόμενες διαδρομές πληρούν τα κριτήρια για μια διαδρομή περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Τέλος, το πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζει τις προτάσεις για τη χρήση των μονοπατιών.
Η έκθεση συνοδεύεται επίσης από τυπωμένους και ηλεκτρονικούς χάρτες και των δύο διαδρομών σε κατάλληλο υπόστρωμα (ανάλυση 1: 10.000 και 1: 50.000) και φωτογραφίες.

 

A5  Εκτίμηση της κατανομής και του πληθυσμιακού μεγέθους της αρκούδας στην περιοχή του έργου

Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2014, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη αναζήτηση δειγμάτων στην περιοχή από δύο μέλη της ομάδας έργου που ήταν υπεύθυνη για την υλοποίηση τμήματος δράσης A5. Σκοπός αυτής της πρώτης έρευνας ήταν να εξετάσει την κατάσταση προηγούμενων σημείων δειγματοληψίας παγίδευσης τρίχας και να επιλέξει νέες θέσεις.
Τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2014 πραγματοποιήθηκε η εγκατάσταση του πλήρους δικτύου δειγματοληψίας των παγίδων τρίχας σε όλη την περιοχή εφαρμογής του έργου, καλύπτοντας επιφάνεια περίπου 3.400km2. Συνολικά, έχουν εγκατασταθεί 476 σταθμοί δειγματοληψίας (που είναι 4 φορές υψηλότεροι από τον αρχικά προγραμματισμένο αριθμό).
Η χωρική κατανομή των 476 σταθμών δειγματοληψίας (παγίδες τρίχας) σε όλη την περιοχή του έργου καταγράφηκε επίσης με τις συντεταγμένες τους σε αρχεία. Στα μέσα Μαΐου 2015 πραγματοποιήθηκε τεχνική συνάντηση μεταξύ των μελών της ομάδας πεδίου και του στελεχιακού προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου, εταίρου του προγράμματος. Σκοπός αυτής της συνάντησης ήταν αφενός η μεταφορά τεχνογνωσίας σχετικά με τις τεχνικές δειγματοληψίας των δειγμάτων τρίχας αρσενικού από τους σταθμούς δειγματοληψίας των παγίδων τρίχας και αφετέρου η μεταφορά όλων των απαραίτητων χωροταξικών και γεωγραφικών πληροφοριών ώστε να εργάζονται οι φύλακες ανεξάρτητα.
Στα τέλη Μαΐου και Ιουνίου 2015 διεξήχθησαν συνδυασμένες έρευνες που περιελάμβαναν μέλη της ομάδας έργου την Καλλιστώ (στην οποία συμμετείχαν και φοιτητές που  πραγματοποιούσαν  πρακτική άσκηση από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Σχολή Βιολογίας) και μέλη από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για τη συλλογή δειγμάτων τρίχας αρκούδας.
Τον Σεπτέμβριο του 2015 πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα που διεξήχθη από την ομάδα πεδίου της Καλλιστώ. Προηγήθηκε δεύτερη τεχνική συνάντηση με το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για την ενημέρωση των δεδομένων. Η ενέργεια αυτή δεν προχώρησε περαιτέρω εξαιτίας των οικονομικών περιορισμών του έργου και του πρόωρου τερματισμού.
Συνολικά, συλλέχθηκαν και αποθηκεύτηκαν 261 δείγματα τρίχας αρκούδας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο εργασίας. Οι σταθμοί δειγματοληψίας (παγίδευση τρίχας) με θετικά ευρήματα εμφανίζονται σε χάρτη και παρατίθενται σε πίνακα.
Τα αποτελέσματα από τις δύο δειγματοληπτικές έρευνες, καθώς και το συνολικό αποτέλεσμα, απεικονίζονται στους χάρτες που περιλαμβάνονται στην έκθεση δραστηριοτήτων για την ενέργεια αυτή και περιλαμβάνονται στα τεχνικά παραρτήματα που συνοδεύουν την τελική έκθεση. Αυτοί οι χάρτες δείχνουν τη χωρική συγκέντρωση θετικών σταθμών δειγματοληψίας παγίδευσης τρίχας (1η, 2η έρευνα και σύνολο) χρησιμοποιώντας τη μέθοδο υπολογισμού πυκνότητας πυρήνα.
Συμπεράσματα:
    Το πρωτόκολλο δειγματοληψίας έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε το συλλεγόμενο δείγμα να είναι όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτικό.
    Το χρονοδιάγραμμα της εγκατάστασης δικτύου παγίδευσης τρίχας επέτρεψε δύο καλά στοχοθετημένες έρευνες δειγματοληψίας τα επόμενα έτη (σε δύο περιόδους).
    Ο αριθμός των σταθμών δειγματοληψίας και το μέγεθος του δείγματος που συλλέχθηκαν υπερέβησαν σκόπιμα τα αρχικά προγραμματισμένα ποσοτικά μεγέθη, προκειμένου να μειωθεί η μη εφαρμογή των άλλων δύο πρωτοκόλλων έρευνας που προβλέπονται στην παρούσα δράση (παγίδες με κάμερες υπέρυθρης ακτινοβολίας και βιοστοιχεία).
    Η απαραίτητη τεχνογνωσία από το πρωτόκολλο NGS (Μη επεμβατική γενετική δειγματοληψία) μεταφέρθηκε στο προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου μέσω δύο τεχνικών συνεδριάσεων.
    Το εγκατεστημένο δίκτυο παγίδευσης τρίχας είναι το καταλληλότερο εργαλείο στα χέρια του προσωπικού εποπτείας του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για μακροπρόθεσμη παρακολούθηση του πληθυσμού των αρκούδων στην περιοχή του έργου.
    Η κατάσταση συντήρησης του δείγματος τρίχας το  προστατεύει από αλλοίωση επιτρέποντας έτσι μια εργαστηριακή ανάλυση σε μεταγενέστερες περιόδους.

A6  Μελέτη για την πρόσδοση αξίας, πιστοποίηση και προώθηση "φιλικών προς την αρκούδα" προϊόντων και υπηρεσιών

 

C. Δράσεις διατήρησης

C1  Διαδικασίες διαβούλευσης και συμμετοχής φορέων και κοινωνικών ομάδων στο έργο

 

C2  Εκπαίδευση του προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης του ΕΠΒΠ και άλλων περιβαλλοντικών φορέων στην περιοχή εφαρμογής του έργου

 

C3  Λειτουργία δυο ειδικών μονάδων σκύλων-ανιχνευτών δηλητηριασμένων δολωμάτων

 Η δράση έχει προχωρήσει μέχρι το σημείο της υπογραφής της σύμβασης με τον Jesus Lopez Valladolid (http://www.perroscontraelveneno.es), τον προμηθευτή των σκύλων ανίχνευσης. Η σύμβαση υπεγράφη στις 25/05/2015, αλλά δεν προχώρησε περαιτέρω λόγω των γενικών προβλημάτων και περιορισμών του έργου.
Όσον αφορά την πρόσληψη των δύο χειριστών από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, με την απόφαση αριθ. 795 / 7-8-2015 (ΑΔΑ: ΩΝ4Σ46Ψ8ΒΩ-ΘΧΟ), το Διοικητικό Συμβούλιο εξουσιοδότησε μια επιτροπή για την πραγματοποίηση της συγκεκριμένης προσφοράς. Το θέμα του διαγωνισμού ετοιμάστηκε από τον συντονιστή δράσης, αλλά εκκρεμούσε η αγορά των σκύλων από την ΑΝΓΡΕ.
Η συνεργασία του συντονιστή της δράσης με τις μονάδες αντιμετώπισης των δηλητηριάσεων του ασπροπάρη  LIFE (LIFE10 NAT / BG / 000152),    διαπίστωσε ορισμένα ζητήματα σχετικά με τον αριθμό των σκύλων που θα έχει στην ευθύνη του ο κάθε χειριστής.
Θα ήταν πιο δύσκολο για κάθε χειριστή να φροντίσει με επιτυχία 2 σκύλους, για τους παρακάτω λόγους:
Ο χειριστής μπορεί να εργάζεται μόνο με ένα σκυλί κάθε φορά. Ως εκ τούτου, το άλλο σκυλί θα πρέπει να μένει στο σπίτι (του χειριστή) γεγονός που θα είναι δύσκολο για τη φροντίδα του.
Η περίπτωση που ο χειριστής μπορεί να ταξιδέψει με τα 2 σκυλιά είναι δύσκολη να υλοποιηθεί, επειδή κάθε σκύλος κρατείται σε ένα συγκεκριμένο κιβώτιο στο πίσω κάθισμα του αυτοκινήτου. Δεδομένου ότι μπορεί να εργαστεί με ένα σκύλο, είναι επικίνδυνο να αφήνει το άλλο στο αυτοκίνητο.
Η καθημερινή ρουτίνα του χειριστή θα πάρει πολύ περισσότερο χρόνο στη φροντίδα δύο σκυλιών αντί ενός. Δεδομένου ότι είναι "σκύλοι εργασίας" χρειάζονται ειδική ρουτίνα και συνεχή εκπαίδευση για να συμβαδίσουν με τα καθήκοντά τους. Είναι πολύ πιο βολικό να έχουμε ένα σκυλί και να επικεντρωθούμε στην ανάπτυξή του μέσω της εκπαίδευσης, παρά να έχουμε δύο και να αγωνιζόμαστε για να συμβαδίζουμε με τις βασικές ανάγκες τους.

Για τους παραπάνω λόγους, η ομάδα έργου αποφάσισε να αγοράσει 2 σκύλους και όχι 4,  όπως προβλεπόταν. Η απόφαση αυτή θα οδηγούσε επίσης σε σημαντική μείωση του προϋπολογισμού της δράσης.
Δεδομένου ότι η  ΑΝΓΡΕ δεν πραγματοποίησε την αγορά των σκύλων, κυρίως λόγω της απόφασης του Συντονιστή Δικαιούχου μετά την Επιτροπή Παρακολούθησης της 3/09/2015 για την αναστολή του έργου, ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, δεν δημοσίευσε τον διαγωνισμό για την πρόσληψη των δύο χειριστών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι υπήρξαν περιστατικά κατά την περίοδο του έργου, για τα οποία υπήρξε συνεργασία κυρίως με τις μονάδες αντιμετώπισης δηλητηριάσεων του LIFE10 NAT / BG / 000152, απ΄την οποία αποκτήθηκε πολύτιμη εμπειρία.
Αυτή η εμπειρία θα χρησιμοποιηθεί σε μελλοντικές συναφείς δραστηριότητες από το  Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου.

 

C4  Λειτουργία ειδικής μονάδας σκύλων "Καρελίας" για την απώθηση προβληματικών αρκούδων.

 Λόγω των οικονομικών και διοικητικών περιορισμών του έργου, η υλοποίηση της δράσης στην περιοχή του έργου, η οποία αφορούσε την αγορά και τη μεταφορά των σκύλων Καρελίας από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα, καθώς και ολόκληρη η φάση εκπαίδευσης που είχε προγραμματιστεί για το φθινόπωρο του 2014, δεν έγινε τελικά. Από την περίοδο αυτή, η δράση παρέμεινε στάσιμη. Η δράση θα μπορούσε να αναζωογονηθεί, δεδομένου ότι  το προπαρασκευαστικό στάδιο με τους επιλεγμένους παρόχους και τους εκπαιδευτές είχε ήδη ολοκληρωθεί. Το κύριο ζήτημα ήταν η εξασφάλιση των κεφαλαίων, προκειμένου να καλυφθεί προϋπολογισμός αυτής της φάσης της δράσης.
Οι  στόχοι «Απόκτηση δύο σκυλιών Καρελίας»,  «Εκπαίδευση των σκυλιών Καρελίας» και «Εκπαίδευση δύο μελών του προσωπικού του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου στο χειρισμό και τη λειτουργία των σκυλιών Καρελίας» έπρεπε να μετατεθούν χρονικά στα μέσα της άνοιξης του 2016. Το ίδιο ίσχυσε και για τον παραδοτέο «Τεχνικός οδηγός εκπαιδευτών για την εκπαίδευση σκύλων Καρελίας» ο οποίος ήταν να παραδοθεί μετά την ολοκλήρωση της εκπαίδευσης των σκυλιών Καρελίας και των χειριστών αυτών.
Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της περιόδου από τον Ιούλιο του 2014 έως τον Ιανουάριο του 2015, έγιναν περαιτέρω βήματα για την προπαρασκευαστική φάση της υλοποίησης της δράσης C4, ως εξής:
Επιτεύγματα / αποτελέσματα:
Ιούλιος 2014: Εξ ονόματος του δικαιούχου εταίρου ΚΑΛΛΙΣΤΩ , o δικαιούχος υπεύθυνος  Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, πραγματοποίησε περαιτέρω και πιο συγκεκριμένες επαφές με την εξειδικευμένη εταιρία "Jackknife mountain" Karelians (κα Charisse Hablenton) http://www.jackknifemountainkarelians.com (με έδρα την Καλιφόρνια , ΗΠΑ) για περαιτέρω αναθεωρήσεις και αναθεωρήσεις του προϋπολογισμού.
Περαιτέρω ερωτήματα σχετικά με εξειδικευμένα ιδρύματα στα σκυλιά Καρελίας, στην Ευρώπη έγιναν στις ακόλουθες διευθύνσεις:
http://www.bearbusters.pl/
http://www.thorvalta.pl/index.php
http://karelczykizjury.pl/kontakt_en.html
http://www.lafortea.com/
http://www.pikimusta.cz/kontakt/?lang=en
http://www.bjoernehund.dk
http://www.gautegiz.com/
http://www.karhuniemen.dk/English/About_us.asp
Έχει υπάρξει μόνο μία απάντηση από τους Martyna Binek - Kasperkowiak, BearBusters FCI, Karelian Bear Dog Kennel, http://www.bearbusters.pl
Εκτός από αυτά τα σχόλια από την Πολωνική εταιρία (http://www.bearbusters.pl/),  δεν έχουν ληφθεί άλλες απαντήσεις. Ως εκ τούτου, κρίνοντας την ποιότητα της προτεινόμενης προσφοράς και υπηρεσιών, την ετοιμότητα, την εμπειρογνωμοσύνη και τη συμμόρφωση με τα χρονοδιαγράμματα και τους προϋπολογισμούς, οι εταίροι του έργου αποφάσισαν να προχωρήσουν με την "Jackknife Association" και μπήκαν στη φάση οριστικοποίησης των επόμενων βημάτων όπως: Ημερολόγιο εκπαίδευσης, κατάρτισης και μεταφοράς κουταβιών στην Ελλάδα, επιτόπια συμπληρωματική εκπαίδευση κλπ.
Αύγουστος 2014: Εξ ονόματος του δικαιούχου εταίρου ΚΑΛΛΙΣΤΩ , o δικαιούχος υπεύθυνος  Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, πραγματοποίησε περαιτέρω και πιο συγκεκριμένες επαφές με την εξειδικευμένη εταιρία "Jackknife mountain" Karelians (κα. Charisse Hablenton) http://www.jackknifemountainkarelians.com (με έδρα την Καλιφόρνια, ΗΠΑ), παρόχων και εκπαιδευτών,  για την κατάρτιση του προϋπολογισμού σύμφωνα με τον προϋπολογισμό του έργου. Το πρώτο χρονοδιάγραμμα της συνολικής διαδικασίας συζητήθηκε. Τα δύο κουτάβια είχαν ήδη επιλεγεί: ένα αρσενικό (ονόματος, Loki) και ένα θηλυκό (που ονομάστηκε Gyda), τα οποία είχαν ήδη ξεκινήσει τη φάση προ- εκπαίδευσης. Οι ημερομηνίες αγοράς και μεταφοράς τους από τις ΗΠΑ στην Ελλάδα, συνοδευόμενες από τους δύο παρόχους / εκπαιδευτές είχαν επίσης οριστικοποιηθεί για τον Οκτώβριο του 2014.
Σεπτέμβριος 2014: Κατά τη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, στις 15 Σεπτεμβρίου επιλέχθηκε ο δεύτερος χειριστής της ομάδας των σκυλιών Καρελίας. Είχε προγραμματιστεί να ξεκινήσει τη δράση του κατά την άφιξη των εκπαιδευτών και των κουταβιών Καρελίας.
Οκτώβριος 2014: Όλες οι διευθετήσεις έγιναν σχετικά με την άφιξη των παρόχων / εκπαιδευτών των σκυλιών Καρελίας με τα κουτάβια, από την εταιρία Jackknife, που είχε προγραμματιστεί για τις 18 Οκτωβρίου 2014. Δυστυχώς αυτό δεν συνέβη λόγω του γεγονότος ότι αναστάλθηκε, την τελευταία στιγμή, το οικονομικό μέρος της δράσης.
Ιανουάριος 2015: Παρά τις αρνητικές εξελίξεις σχετικά με αυτή τη δράση, ο εταίρος του έργου ΚΑΛΛΙΣΤΩ συνέχισε τις προσπάθειές του για την αναζήτηση φθηνότερης φόρμουλας για το έργο (δεδομένων των περιορισμών του προϋπολογισμού) προκειμένου να αποκτήσει Τα σκυλιά Καρελίας από ομάδες έκτακτης ανάγκης στην Ευρώπη. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν επαφές με το DIREN (Γαλλία) και το Εθνικό Πάρκο Adamello-Brenta στο Τρεντίνο (Ιταλία). Η γαλλική ομάδα έστειλε ένα πολύ χρήσιμο σχόλιο ανατροφοδότησης σχετικά με την εμπειρία τους στη χρήση 3 διαφορετικών φυλών των σκύλων Bear Deterring.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας περιόδου του έργου, έγιναν πολλές απόπειρες και επαφές από τον Δρ. Γ. Μερτζάνη της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και τον κ. Α. Κοράκη από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, με πιθανούς συνεργάτες και προμηθευτές από την Ευρώπη. Τέλος, τον Ιούνιο του 2016 υπήρξε επαφή από την Ιταλία, ότι βρέθηκε ένα πολύ καλό σκυλάκι της φυλής Laika και ότι υπήρχαν διαθέσιμα 2 κουτάβια για το έργο μας.

C5  Λειτουργία μικτής Ομάδας Άμεσης Επέμβασης για Αρκούδες, από προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης του ΕΠΒΠ και της "Καλλιστώ"

Η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα άρχισε να λειτουργεί εθελοντικά με το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου και τους τοπικούς βοηθούς της ΚΑΛΛΙΣΤΩ  λόγω κάποιων επειγόντων περιστατικών που αφορούσαν αλληλεπιδράσεις ανθρώπου - αρκούδας.  : Μέχρι τα τέλη Ιουνίου 2014, η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα λειτούργησε για τρία περιστατικά:
1) στις 30 Μαρτίου 2014 (σύγκρουση αυτοκινήτου με αρκούδα που σημειώθηκε στο τμήμα της Εγνατίας οδού "Σιάτιστα-Γρεβενά" που περιλαμβάνεται στην περιοχή εφαρμογής του έργου),
2) στις 10 Ιουνίου 2014 (αρκουδάκι περιφερόταν  γύρω από το χωριό Φραγκάδες, που βρίσκεται στην περιοχή εφαρμογής του έργου), και
3) στις 13 Ιουνίου 2014 (επαναλαμβανόμενες επισκέψεις και ζημιές από αρκούδες σε οπωροφόρα δέντρα μεγάλης κλίμακας κοντά στο χωριό "Αμυγδαλιές", που βρίσκεται στην περιοχή του έργου, στα Γρεβενά).

Λόγω των συνολικών χρηματοοικονομικών περιορισμών του έργου, η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα έφθασε στο πλήρες λειτουργικό της καθεστώς τον Ιούλιο του 2014, το οποίο συνίστατο από μέλη των δύο εταίρων του έργου, της  ΚΑΛΛΙΣΤΩ και του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου.
Αποτελείται από εκπαιδευμένους εμπειρογνώμονες της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και από δύο (2) άτομα που ανήκουν στο προσωπικό του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου.
Οι προβλεπόμενες προθεσμίες για τα ορόσημα της δράσης, μετακινήθηκαν κατά ένα χρόνο σε σύγκριση με το αρχικό χρονοδιάγραμμα: Οι "Αποτελεσματικές και επιτυχείς παρεμβάσεις της Ομάδας Άμεσης Επέμβασης σε καταστάσεις προβληματικών καταστάσεων αρκούδας- ανθρώπου" και η "Εγγραφή και κατάρτιση δύο (2) μελών του προσωπικού από το Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου στο πρωτόκολλο λειτουργίας  της Ομάδας Άμεσης Επέμβασης "άρχισε να ισχύει από τον Αύγουστο του 2014.
Η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα ήταν πολύ δραστήρια κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 2014 και το καλοκαίρι του 2015, αφού παρενέβη σε δεκαπέντε (15) τουλάχιστον περιπτώσεις, οι οποίες αφορούσαν:

Περιπτώσεις διαχείρισης αρκούδων εξοικειωμένων με την ανθρώπινη παρουσία
Διάσωση τραυματιών ή παγιδευμένων (σε παράνομες παγίδες) αρκούδων
Τεχνικές συναντήσεις με τις αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες / αρχές στο πλαίσιο της εθνικής ομάδας άμεσης επέμβασης για την αρκούδα
Δημόσιες ενημερωτικές συναντήσεις με τους ντόπιους

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της άνοιξης, του καλοκαιριού και του φθινοπώρου του 2016, η Ομάδα Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει και πάλι την περίπτωση της αρσενικής αρκούδας που χρησιμοποίησε το περιφραγμένο «καταφύγιο ζώων» κοντά στην πόλη των Γρεβενών ως τμήμα του τόπου κατοικίας της.

Για να μπορέσει να επιλυθεί αυτή την υπόθεση, έγιναν αρκετές επαφές με τις τοπικές δασικές αρχές των Γρεβενών και δόθηκαν κατάλληλες οδηγίες για τα βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν. Το καλοκαίρι του 2016, τρεις (3) κάμερες IR τοποθετήθηκαν στο εσωτερικό του καταφυγίου και έδειξαν ότι η θηλυκή αρκούδα συνοδευόταν από τρία, ενός έτους, αρκουδάκια της.
Αυτές οι νέες πληροφορίες διαβιβάστηκαν αμέσως στις τοπικές δασικές υπηρεσίες για να γίνει κατανοητό ότι η πλήρης επισκευή του φράχτη στο καταφύγιο και η τοποθέτηση μιας ηλεκτροφόρου περίφραξης ήταν απαραίτητη προϋπόθεση πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε επιχείρηση απομάκρυνσης των τεσσάρων (4) ατόμων αρκούδας που κινούνταν εντός. Ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου πρότεινε στη Δασική Υπηρεσία να της προμηθεύσει μια έτοιμη για λειτουργία ηλεκτροφόρο περίφραξη, αλλά δεν υπήρξε περαιτέρω ανατροφοδότηση από την αρμόδια αρχή. Η πραγματική κατάσταση του θηλυκού ζώου και των τριών μικρών της είναι άγνωστη.

Η προβλεπόμενη "τεχνική έκθεση για όλες τις περιπτώσεις διαχείρισης καταστάσεων σύγκρουσης ανθρώπου – αρκούδας, στο πλαίσιο της λειτουργίας της Ομάδας Άμεσης Επέμβασης για την αρκούδα  και του πρωτοκόλλου παρέμβασης", η οποία έπρεπε να παραδοθεί έως τις 31/12/2016, υποβλήθηκε σε ημιτελική μορφή στις 31 / 10/2015.

C6  Κινητοποίηση εθελοντών για την αντιμετώπιση της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων

C7  Παραγωγή και διανομή κυτίου πρώτων βοηθειών για την αντιμετώπιση δηλητηριάσεων σε σκύλους και άλλα οικόσιτα ζώα

 

C8  Εγκατάσταση ειδικών κάδων απορριμάτων-ανθεκτικών σε αρκούδες και ηλεκτροφόρων περιφράξεων.

 Η προμήθεια 19 ηλεκτροφόρων περιφράξεων από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου ολοκληρώθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2015. Ορισμένες από τις συσκευές διανεμήθηκαν την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2016. Το 2016 ήταν σχετικά «ήρεμο» έτος αναφορικά με επεισόδια σύγκρουσης ανθρώπου – αρκούδας. Οι εναπομείνασες περιφράξεις αποθηκεύτηκαν προσωρινά στο κτίριο του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου,  στο Μέτσοβο. Ορισμένες από αυτές πρόκειται να διανεμηθούν μέσα στην άνοιξη / καλοκαίρι του 2017 σε άτομα που έχουν ανάγκη και κάποιες άλλες θα φυλαχτούν από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου για χρήση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και σε κρίσιμες περιόδους (όπως η περίοδος συγκέντρωσης κάποιων ώριμων καρπών από δέντρα κλπ.).
Ο διαγωνισμός για την προμήθεια ειδικών κάδων απορριμμάτων που να μην ανοίγονται από αρκούδα, έστω και αν ήταν έτοιμος δεν ξεκίνησε, λόγω αναστολής του έργου από τον συντονιστή δικαιούχο και αίτησης παράτασης, τον Μάιο του 2016.
Ο Δήμος Γρεβενών ενέκρινε το περιεχόμενο του δημόσιου διαγωνισμού για τις προμήθειες στην Δημοτική Οικονομική Επιτροπή του Αυγούστου 2015. Οι τεχνικές προδιαγραφές που θα έπρεπε να συμπεριληφθούν στην προσφορά του Δήμου Γρεβενών για την παροχή του απαραίτητου εξοπλισμού αναπτύχθηκαν από ήδη υλοποιηθέντα έργα στο παρελθόν, συμπεριλαμβανομένου του έργου LIFE ARCTOS / ΚΑΣΤΟΡΙΑ . Η ΚΑΛΛΙΣΤΩ και η ΑΝΓΡΕ  έδωσαν όλες τις λεπτομέρειες των προδιαγραφών και τις οδηγίες για τις προμήθειες του Δήμου Γρεβενών.
Την 29/12/2015 ολοκληρώθηκε ο διαγωνισμός για την προμήθεια των ειδικών κάδων απορριμμάτων του Δήμου Γρεβενών  (βλ. ΑΔΑ: 6ΡΤΩΡ9Γ-Τ5Ο). Οι κάδοι που αγοράστηκαν επισημάνθηκαν με τα λογότυπα LIFE και Natura 2000, καθώς και με το λογότυπο του έργου LIFE ARCPIN. Μέχρι τις 12 Φεβρουαρίου 2016, 30 από τους ειδικούς κάδους απορριμμάτων  τοποθετήθηκαν από τις υπηρεσίες του Δήμου σε 18 ειδικά σημεία, σύμφωνα με τις οδηγίες των ειδικών της ΚΑΛΛΙΣΤΩ (Δρ. Γιώργος Μερτζάνης).
Η διαδικασία για την προμήθεια ηλεκτροφόρων περιφράξεων για λογαριασμό του Δήμου Γρεβενών αναβλήθηκε, καθώς η διαδικασία για την τροποποίηση του προϋπολογισμού του έργου είχε ήδη ξεκινήσει, ενώ ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου είχε ήδη καλύψει σημαντικό μέρος των αναγκών του έργου.

C9 Λειτουργία και επέκταση δικτύου κτηνοτρόφων  για την ανταλλαγή και χορήγηση ποιμενικών σκύλων φύλαξης των κοπαδιών

Η εφαρμογή της Δράσης ξεκίνησε αμέσως μετά την ημέρα έναρξης του έργου (21/11/2013), νωρίτερα από την προβλεπόμενη ημέρα έναρξης της δράσης (31/03/2014), σε προνομιακή βάση το προσωπικό της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου.
Η Αναπτυξιακή Γρεβενών (ΑΝΓΡΕ) και ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου εδραίωσαν  μια εξαιρετική συνεργασία για να αξιοποιήσουν το υφιστάμενο δίκτυο ιδιοκτητών σκύλων φύλαξης κοπαδιών για δωρεές σκύλων σε κτηνοτρόφους και βοσκούς. Συγκεκριμένα, η ΚΑΛΛΙΣΤΩ και ο Φορέας Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου άρχισαν να συνεργάζονται για να αξιοποιήσουν το ήδη υπάρχον δίκτυο ιδιοκτητών σκύλων φύλαξης κοπαδιών (από τα προηγούμενα έργα LIFE,  PINDOS GREVENA, και ARCTOS  KASTORIA) για δωρεές σκύλων σε κτηνοτρόφους και βοσκούς στην περιοχή εφαρμογής του έργου.
Το προσωπικό της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου συνέχισαν τις προσπάθειές τους από τον Νοέμβριο του 2013 έως την ημερομηνία λήξης του έργου (2/12/2016).
Η βασική κτηνιατρική υγειονομική περίθαλψη δόθηκε στους σκύλους φύλαξης κοπαδιών για να εξασφαλιστεί η καλή διαβίωσή τους και η καλή κατάσταση της υγείας τους. Επιπλέον, οι υλοποιούμενες δράσεις στήριξαν τους κτηνοτρόφους που κατείχαν σκύλους φύλαξης και τους εκπαίδευσαν σε σχέση με τα οφέλη που προκύπτουν από την παροχή της βασικής υγειονομικής φροντίδας και την αντιμετώπισή των σκύλων ως βασικό τμήμα της αγέλης.
Σε αυτό το πλαίσιο, δράσεις όπως η κλινική εξέταση, η θεραπεία κατά του εξωπαρασίτου και του αντι-ενδοπαρασίτου, ο εμβολιασμός, η μεταφορά, οι μικρές χειρουργικές επεμβάσεις, η αναισθητοποίηση, η φροντίδα τραυμάτων, η διάγνωση και η θεραπεία ασθενειών, η παροχή συμβουλών για όλα τα στάδια αναπαραγωγής των σκύλων, η  φροντίδα, η δίαιτα, οι συνθήκες διαβίωσης και η πρόληψη ασθενειών υλοποιήθηκαν στο πεδίο ή/και στις τοπικές ιδιωτικές κτηνιατρικές κλινικές όταν χρειάστηκε. Αυτές οι ενέργειες περιγράφονται λεπτομερώς παρακάτω.
Συνολικά, η εφαρμογή αυτής της Δράσης χωρίστηκε σε τρεις κύριες φάσεις, ως εξής:
Φάση 1η : 21/11/2013 - 30/6/2014
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, πραγματοποιήθηκαν πολλές επισκέψεις σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και οι κτηνοτρόφοι ενημερώθηκαν για τις δράσεις του έργου. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων, η ομάδα πεδίου σκύλων φύλαξης κοπαδιών υποστήριξε τους κτηνοτρόφους, κατόχους σκύλων και τους ενημέρωσε σχετικά με τα οφέλη που προκύπτουν από την παροχή βασικής υγειονομικής περίθαλψης και την αντιμετώπισή τους ως βασικό μέλος  της αγέλης. Την περίοδο αυτή χαρίστηκαν είκοσι πέντε (25) σκύλοι στην περιοχή έργου LIFE ARCPIN. Δεκαεπτά (17) από αυτούς δόθηκαν μετά από άριστη συνεργασία μεταξύ του προσωπικού της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου-Αώου και Πίνδου, εντός των διοικητικών ορίων του Εθνικού Πάρκου, ενώ άλλα οκτώ (8) σκυλιά χαρίστηκαν σε κτηνοτρόφους εκτός του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου,   (αλλά εντός της περιοχής εφαρμογής του έργου) οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε περιοχές που συνορεύουν με τα όρια του Πάρκου. Κατά τη διάρκεια προκαταρκτικών δραστηριοτήτων πεδίου (επιλογή βοοειδών, επιλογή σκύλου, δωρεά, κ.λ.π.) περισσότερα από σαράντα (40) αγροκτήματα και κτηνοτρόφοι συμμετείχαν στην έρευνα και καταχωρήθηκαν στο πεδίο με ένα φορητό GPS (Garmin GPS Map 60scx).
Επιπλέον, αναπτύχθηκε γεωγραφική βάση με τα δεδομένα των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων και των ιδιοκτητών σκύλων χρησιμοποιώντας το λογισμικό ArcGIS 10.1, Source Map και Excel. Παράλληλα, διεξήχθησαν κτηνιατρικές επισκέψεις σε τρία (3) αγροκτήματα με τραυματισμένους σκύλους στον αγρό και δύο (2) κουτάβια  δόθηκαν ακολουθώντας κτηνιατρική περίθαλψη. Επιπλέον, είκοσι (20) σκύλοι του δικτύου LGALL της ΚΑΛΛΙΣΤΩ εμβολιάστηκαν για ασθένεια λύσσας. Τα μέλη του προσωπικού της ΚΑΛΛΙΣΤΩ (Αλέξης Γιαννακόπουλος, Γιώργος Ηλιόπουλος) άρχισαν να συνεργάζονται με την ομάδα διάσωσης του «Μολοσού της Ηπείρου» (αρχαία τοπική φυλή, εντός της περιοχής εφαρμογής του έργου) προκειμένου να εισαχθεί μια άλλη πολύ καλή «παλιά φυλή» σκύλων φύλαξης στη διαδικασία αναπαραγωγής.
Σημειώστε ότι εντός του χρονικού αυτού διαστήματος ο Δρ. Γιαννακόπουλος Αλέξης, μέλος του προσωπικού της ΚΑΛΛΙΣΤΩ που ενεργούσε ως Συντονιστής Δικτύου των σκύλων φύλαξης κοπαδιών, προσέφερε τις υπηρεσίες του στο έργο σε προνομιακή βάση (εθελοντικά), λόγω της καθυστέρησης του Συντονιστή Δικαιούχου να μεταφέρει στην ΚΑΛΛΙΣΤΩ το μερίδιο της προχρηματοδότησης της ΕΕ για το έργο.
Φάση 2η : 1/7/2014 - 31/10/2015
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, κατέστη δυνατή η πρόσληψη του Δρ. Γιαννακόπουλου στην Ομάδα Έργου, χρησιμοποιώντας τους πόρους του έργου. Συνέχισε την απαραίτητη εργασία στο πεδίο σε όλη την περιοχή του έργου, προκειμένου να αξιολογήσει νέους σκύλους φύλαξης κοπαδιών, κουτάβια και ενήλικα σκυλιά. Επιπλέον, ο κτηνίατρος της ΚΑΛΛΙΣΤΩ και η ομάδα εργασίας σκύλων φύλαξης κοπαδιών επισκέφθηκαν αγροκτήματα από το δίκτυο για την αξιολόγηση και την κτηνιατρική φροντίδα ενός τραυματισμένου σκύλου.
Η βάση δεδομένων της Γεωγραφικής Πληροφορίας (GIS) της δράσης ενημερώθηκε με νέα δεδομένα για τους ιδιοκτήτες σκύλων. Επιπλέον, συλλέχθηκαν φωτογραφίες από το αντικείμενο δράσης C9. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, το έργο έκανε δωρεά εξήντα οκτώ (68) σκύλους φύλαξης κοπαδιών, εκ των οποίων πενήντα ένα (51) χαρίστηκαν εντός της περιοχής εφαρμογής του έργου και δεκαεπτά (17) εκτός της περιοχής του έργου, σε κτηνοτρόφους που ζουν σε γειτονικές περιοχές. Μετρώντας επίσης τα σκυλιά που χαρίστηκαν την προηγούμενη περίοδο (n = 25), ενενήντα τρία (93) σκυλιά δόθηκαν εκείνη την περίοδο. Συνολικά, εξήντα οκτώ (68) χαρίστηκαν εντός της περιοχής εφαρμογής του έργου και είκοσι πέντε (25) εκτός αυτής.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι ο αρχικός στόχος της δράσης ήταν η παροχή 15 κουταβιών και 3-4 ενηλίκων ετησίως στην περιοχή του έργου, φθάνοντας συνολικά τα 45 κουτάβια για όλη τη διάρκεια του έργου. Δηλαδή, το αναμενόμενο αποτέλεσμα της δράσης ξεπεράστηκε κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης του έργου!
Φάση 3η : 1/11/2015 - 2/12/2016
Ο Δήμαρχος Γρεβενών είχε ήδη ζητήσει από τους Δικαιούχους του έργου να σταματήσουν να δαπανούν χρήματα για το έργο, προκειμένου να βρεθούν  λύσεις για να ξεπεραστούν οι οικονομικές δυσκολίες του Δήμου Γρεβενών και της ΑΝΓΡΕ. Συνεπώς, η ΚΑΛΛΙΣΤΩ ανέστειλε την πλειονότητα των συμβάσεών της με τους απασχολούμενους εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένης της σύμβασης του Δρ. Γιαννακόπουλου.
Παρ 'όλα αυτά, ο Δρ Γιαννακόπουλος συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του στο έργο, σε εθελοντική βάση, και πάλι, όπως και στην πρώτη φάση της υλοποίησης της δράσης.
Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, το έργο δώρισε τριάντα πέντε (35) περισσότερους σκύλους ελληνικού ποιμενικού, οι περισσότεροι από τους οποίους (είκοσι έξι - 26) χαρίστηκαν εντός της περιοχής εφαρμογής του έργου και εννέα (9) εκτός της περιοχής του έργου, σε κτηνοτρόφους που ζουν σε παρακείμενες περιοχές.

Συμπεράσματα-Αποτελέσματα
Παρά την αρνητική εξέλιξη του έργου και τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα, η εξαιρετική συνεργασία μεταξύ των εταίρων επέτυχε επιτέλους να υπερβεί τους στόχους της δράσης και να συμβάλει ουσιαστικά στην πρόληψη θνησιμότητας των αρκούδων από ανθρωπογενή παράγοντα (χρήση δολωμάτων δηλητηριάσεων και πυροβόλων όπλων).
Επιπλέον, οι τοπικές αρχές, οι κτηνοτρόφοι, οι περιφερειακές υπηρεσίες όπως οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, οι Δασικές Υπηρεσίες, ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωγραφικών Ασφαλίσεων (ΕΛΓΑ) και οι τοπικές αγροτικές ομάδες υποστήριξαν σθεναρά τη δράση και είχαν ενεργή εμπλοκή εναντίων των συγκρούσεων ζώων-θηρευτών.
Όλα τα παραπάνω συνέβαλαν σε αξιοσημείωτα αποτελέσματα στη διατήρηση και διαχείριση της άγριας ζωής, με σαφή και απτό τρόπο (όχι μόνο θεωρητικά).
Συνολικά δόθηκαν εκατόν είκοσι (128) σκύλοι φύλαξης κοπαδιών, εκ των οποίων δώδεκα (94) χαρίστηκαν στην περιοχή εφαρμογής  του έργου και είκοσι πέντε (34) εκτός περιοχής.
Η βάση δεδομένων της γεωγραφικής πληροφορίας (GIS) της ενέργειας ενημερώθηκε και συμπληρώθηκε με νέα δεδομένα για τους ιδιοκτήτες σκύλων. Όλες οι παραπάνω χωρικές πληροφορίες από τη βάση δεδομένων GIS χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση GIS και χαρτογράφηση στην τελική έκθεση.
Επιπλέον, συλλέχθηκαν φωτογραφίες από τη δράση C9 για να χρησιμοποιηθούν στην ιστοσελίδα του έργου και σε άλλες δράσεις.

Δυστυχώς, λόγω των οικονομικών δυσκολιών του έργου, η σύμβαση που υπογράφηκε με τον συντονιστή δικτύου σκύλων φύλαξης κοπαδιών κάλυπτε μόνο την περίοδο Ιουλίου 2014 - Σεπτεμβρίου 2015. Συνεπώς, δύο από τις προβλεπόμενες ετήσιες εκθέσεις που περιγράφουν την πρόοδο της δράσης C9 και τα αποτελέσματα της παρακολούθησης της δράσης D3, δεν ετοιμάστηκαν και παραδόθηκαν εγκαίρως. Οι ετήσιες αναφορές αντικαταστάθηκαν από την Τελική Έκθεση για τη Δράση D3, αξιολογώντας την αποτελεσματικότητα της Δράσης C9 (δηλ. Τη χρησιμοποίηση του Δικτύου Ιδιοκτητών σκύλων φύλαξης κοπαδιών για τη δωρεά-διάδοση των σκύλων φύλαξης κοπαδιών.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι φορείς διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα (όπως ο Εθνικός Δρυμός της Οροσειράς της Ροδόπης, ο Εθνικός Δρυμός της Οίτης, ο Εθνικός Δρυμός Πάρνηθας, ο Εθνικός Δρυμός Πρεσπών, ο προστατευόμενος χώρος Καλαμάς-Αχέροντας) καθώς και άλλες ελληνικές περιβαλλοντικές ΜΚΟ, όπως η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία και η WWF Hellas, αποφάσισαν μετά από τις επιτυχημένες και συλλογικές μας προσπάθειες να ζητήσουν από την ΚΑΛΛΙΣΤΩ και την Ομάδα Έργου να συνεργαστούν μαζί τους, ώστε να συμπεριληφθούν στις δραστηριότητές τους και σε παρόμοια έργα, μέτρα για την ανάπτυξη δικτύων ΣΚΥΛΩΝ ΦΥΛΑΞΗΣ ΚΟΠΑΔΙΩΝ στις περιοχές ευθύνης τους, συνέχιση της δωρεάς των σκύλων φύλαξης κοπαδιών και κουταβιών και ανάπτυξη ενός ευρύτερου δικτύου με τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους.
Τέλος, παρά την επιτυχή ολοκλήρωση της δράσης, πρέπει να αναφερθούμε και στις δύο κύριες δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε κατά τη διάρκεια του έργου: (α) να εντάξουμε ενήλικους σκύλους σε νέους ιδιοκτήτες και κοπάδια και (β) να εξηγήσουμε στους κτηνοτρόφους ότι η εισαγωγή ξένων φυλών από άλλες χώρες (όπως ο Καυκάσιος Ποιμενικός σκύλος ή ο σκύλος του Kangal Shepherd), είχε αρνητικά αποτελέσματα όπως την υβριδοποίηση και την προοδευτική απώλεια των ιθαγενών φυλών.
Η CALLISTO θα συνεχίσει να υποστηρίζει το δίκτυο ιδιοκτητών σκύλων φύλαξης κοπαδιών για τη δωρεά-διάδοση των σκύλων φύλαξης κοπαδιών στους βοσκούς και τους κτηνοτρόφους, χρησιμοποιώντας ίδια κεφάλαια, επιχορηγήσεις από χορηγούς και κατάλληλα χρηματοδοτικά εργαλεία. Η ΚΑΛΛΙΣΤΩ αποφάσισε επίσης, να συνεχίσει τις προσπάθειές της για τη συμπερίληψη σχετικού μέτρου στο τρέχον Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας, το οποίο θα μπορούσε να προσφέρει κρίσιμη και βιώσιμη υποστήριξη στους κτηνοτρόφους σε περιοχές με παρουσία αρκούδας.

C10 Εγκατάσταση και λειτουργία ειδικών αποτρεπτικών μέτρων και συσκευών σε περιοχές έντονης αλληλεπίδρασης ανθρώπου/αρκούδας

C11 Σύλληψη και τοποθέτηση ειδικών κολάρων πρόκλησης σοκ σε προβληματικές αρκούδες

 

D. Παρακολούθηση των δράσεων του έργου

D1 Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων C4, C5, C8, C10 & C11 (αντιμετώπιση αλληλεπίδρασης αρκούδας/ανθρώπου)

D2  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της δράσης C2 (κατάρτιση προσωπικού)

D3  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της δράσης C9 (ποιμενικοί σκύλοι φύλαξης κοπαδιών).

D4  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων C3, C6 και C7 (ενάντια στη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων)

D5  Παρακολούθηση επίδρασης του έργου στις στάσεις και απόψεις φορέων και κοινωνικών ομάδων

D6 Μελέτη για την εκτίμηση της κοινωνικο-οικονομικής επίδρασης του έργου στην περιοχή εφαρμογής του

 

E.  Ενημέρωση-ευαισθητοποίηση κοινού και διάδοση των αποτελεσμάτων

E1  Εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τις δράσεις του έργου

E2  Διεξαγωγή συναντήσεων και σεμιναρίων για τις δυνατότητες πιστοποίησης "φιλικών προς την αρκούδα" προϊόντων και υπηρεσιών

E3 Τοποθέτηση πινακίδων ενημέρωσης για το έργο

E4  Δημιουργία και διατήρηση ιστοσελίδας του έργου

E5  Εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στο διαδίκτυο, με τη χρήση νέων τεχνολογιών και μέσων

E6  Παραγωγή και διανομή ειδικών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σπότ, καθώς και ηλεκτρονικών μηνυμάτων

E7  Διοργάνωση και καθιέρωση "Εθνικής ημέρας ενάντια στα δηλητηριασμένα δολώματα"

E8  Διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου

E9  Αξιοποίηση του θεματικού "μονοπατιού για την αρκούδα" για εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (*.pdf)

E10 Λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής για την υποστήριξη ζητημάτων συνύπαρξης ανθρώπου-αρκούδας.

E11 Έκδοση εκλαϊκευμένου εντύπου παρουσίασης των αποτελεσμάτων του έργου (Layman's Report)

 

F.  Συνολική λειτουργία, παρακολούθηση και διαχείριση του έργου

F1  Διαχείριση και συντονισμός του έργου

F2  Δικτύωση με άλλα, συναφή έργα

F3  Οικονομικός έλεγχος από ανεξάρτητο ελεγκτή

F4  Σχέδιο εφαρμογής των δράσεων διατήρησης μετά το τέλος του έργου (After LIFE Conservation Plan)