Εκτύπωση

Ανά δράση

A. Προπαρασκευαστικές δράσεις

A1  Εναρκτήρια συνάντηση της "Επιτροπής Καθοδήγησης" του έργου

Η προπαρασκευαστική αυτή δράση ολοκληρώθηκε στις 20 Ιουνίου 2014. Πραγματοποιήθηκαν τελικά δύο συναντήσεις:
α) η πρώτη εναρκτήρια συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2014, στο Δημαρχείο Γρεβενών. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης συζητήθηκαν θέματα που αφορούν στις μεθόδους υλοποίησης δράσεων, για ορισμένες με λεπτομέρειες καθώς και θέματα που αφορούν στην διαχείριση του έργου.
 β) η δεύτερη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 18 Ιουνίου 2014. Κατά τη διάρκεια αυτής, συζητήθηκαν και συμφωνήθηκαν λεπτομέρειες σχετικά με την υλοποίηση του έργου και την εκπόνηση της εναρκτήριας αναφοράς (Inception Report).
Το σχέδιο δράσης που προέκυψε από τη συμφωνία των δύο συναντήσεων εγκρίθηκε από την Επιτροπή Παρακολούθησης του έργου.

A2  Εντοπισμός και περιγραφή τομέων υψηλής επικινδυνότητας για σύγκρουση αρκούδας με τις ανθρώπινες δραστηριότητες (*.pdf)

A3 Ανάλυση και εκτίμηση των επιδράσεων του έργου στους φορείς και κοινωνικές ομάδες στις περιοχής εφαρμογής του (*.pdf)

Η Δράση Α3 ξεκίνησε τον Μάιο του 2015 και ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο του 2015. Η συλλογή των δεδομένων έγινε με 25 ημι-δομημένες συνεντεύξεις και 4 ομάδες εστίασης. Οι ερωτώμενοι/ες ήταν μέλη εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων στην προστασία και διαχείριση της καφέ αρκούδας σε ολόκληρη την περιοχή του Εθνικού Πάρκου Βόρειας Πίνδου. Οι αφηγήσεις των ερωτώμενων επικεντρώθηκαν σε δύο κρίσιμα ζητήματα αναφορικά με την προστασία και διαχείριση της καφέ αρκούδας στην περιοχή μελέτης. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι οι καφέ αρκούδες προσεγγίζουν αρκετά κοντά, και σε μερικές περιπτώσεις, εισέρχονται σε χωριά στην ύπαιθρο. Επιπρόσθετα, μια άλλη θεματική στην οποία επικεντρώθηκε η μελέτη ήταν η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, τα οποία ενδέχεται να έχουν εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες στον τοπικό πληθυσμό της καφέ αρκούδας. Και για τις δύο θεματικές, καταγράφηκαν ερείσματα και μειονεκτήματα με αναφορά στο καθόλα ετερογενές τοπικό συγκείμενο. Τα αποσπάσματα των συνεντεύξεων και των ομάδων εστίασης αξιοποιήθηκαν για την διεξαγωγή δύο αναλύσεων SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities and Threats), μία για κάθε θεματική στην οποία εστιάστηκε η Δράση Α3 (προσέγγιση αρκούδων σε χωριά της υπαίθρου, χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων). Οι αναλύσεις SWOT αναδεικνύουν σημεία σύγκλισης μεταξύ των εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων και υποδεικνύουν περιοχές πιθανής συναίνεσης και συμφωνίας. Τα αποτελέσματα της Δράσης Α3, και ειδικότερα, οι αναλύσεις SWOT, οι οποίες εκπονήθηκαν στο πλαίσιο της συγκεκριμένης Δράσης, θα αξιοποιηθούν μελλοντικά στη Δράση C1. 

 

A4  Χάραξη-χαρτογράφηση-σήμανση ενός θεματικού μονοπατιού για την αρκούδα

 Η δράση Α4 ήταν προαπαιτούμενη για την έναρξη της δράσης Ε9, συγκεκριμένα, στη δράση Ε9 χρησιμοποιήθηκε η μελέτη που ολοκληρώθηκε στην Α4.
Η μελέτη ανατέθηκε στην εταιρεία SYSTADA S.A. τον Ιούλιο του 2014 και ολοκληρώθηκε εγκαίρως.
Έχουν εκπονηθεί δύο ξεχωριστές μελέτες, μία για κάθε μονοπάτι. Παρά το γεγονός ότι οι δύο εκθέσεις έχουν σημαντικό βαθμό αλληλεπικάλυψης, κυρίως στη γενική πληροφόρηση της περιοχής, αυτή η δομή παρουσίασης επιλέχθηκε ως η βέλτιστη για τη συνέχεια του συνολικού σχεδίου.
Στο πρώτο κεφάλαιο κάθε έκθεσης παρουσιάζεται η περιγραφή της προτεινόμενης διαδρομής και της ευρύτερης περιοχής. Επίσης, παρουσιάζονται ορισμένα βασικά κοινωνικά και ιστορικά δεδομένα για τις τοπικές κοινότητες. Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφεται το φυσικό και ανθρώπινο περιβάλλον της περιοχής και πληροφορίες σχετικά με τη γεωλογία, το κλίμα, τους τύπους οικοτόπων, τη χλωρίδα, την πανίδα και τη χρήση της γης. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται πληροφορίες σχετικά με τη βιολογία και την οικολογία της καφέ αρκούδας και τη συνύπαρξη με τον άνθρωπο, προκειμένου να συμβάλει όσο το δυνατόν περισσότερο στη δημιουργία του περιεχομένου του προγράμματος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Στο τέταρτο κεφάλαιο εξετάζεται κατά πόσον οι προτεινόμενες διαδρομές πληρούν τα κριτήρια για μια διαδρομή περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Τέλος, το πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζει τις προτάσεις για τη χρήση των μονοπατιών.
Η έκθεση συνοδεύεται επίσης από τυπωμένους και ηλεκτρονικούς χάρτες και των δύο διαδρομών σε κατάλληλο υπόστρωμα (ανάλυση 1: 10.000 και 1: 50.000) και φωτογραφίες.

 

A5  Εκτίμηση της κατανομής και του πληθυσμιακού μεγέθους της αρκούδας στην περιοχή του έργου

Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο του 2014, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη αναζήτηση δειγμάτων στην περιοχή από δύο μέλη της ομάδας έργου που ήταν υπεύθυνη για την υλοποίηση τμήματος δράσης A5. Σκοπός αυτής της πρώτης έρευνας ήταν να εξετάσει την κατάσταση προηγούμενων σημείων δειγματοληψίας παγίδευσης τρίχας και να επιλέξει νέες θέσεις.
Τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2014 πραγματοποιήθηκε η εγκατάσταση του πλήρους δικτύου δειγματοληψίας των παγίδων τρίχας σε όλη την περιοχή εφαρμογής του έργου, καλύπτοντας επιφάνεια περίπου 3.400km2. Συνολικά, έχουν εγκατασταθεί 476 σταθμοί δειγματοληψίας (που είναι 4 φορές υψηλότεροι από τον αρχικά προγραμματισμένο αριθμό).
Η χωρική κατανομή των 476 σταθμών δειγματοληψίας (παγίδες τρίχας) σε όλη την περιοχή του έργου καταγράφηκε επίσης με τις συντεταγμένες τους σε αρχεία. Στα μέσα Μαΐου 2015 πραγματοποιήθηκε τεχνική συνάντηση μεταξύ των μελών της ομάδας πεδίου και του στελεχιακού προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου, εταίρου του προγράμματος. Σκοπός αυτής της συνάντησης ήταν αφενός η μεταφορά τεχνογνωσίας σχετικά με τις τεχνικές δειγματοληψίας των δειγμάτων τρίχας αρσενικού από τους σταθμούς δειγματοληψίας των παγίδων τρίχας και αφετέρου η μεταφορά όλων των απαραίτητων χωροταξικών και γεωγραφικών πληροφοριών ώστε να εργάζονται οι φύλακες ανεξάρτητα.
Στα τέλη Μαΐου και Ιουνίου 2015 διεξήχθησαν συνδυασμένες έρευνες που περιελάμβαναν μέλη της ομάδας έργου την Καλλιστώ (στην οποία συμμετείχαν και φοιτητές που  πραγματοποιούσαν  πρακτική άσκηση από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (Σχολή Βιολογίας) και μέλη από το Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για τη συλλογή δειγμάτων τρίχας αρκούδας.
Τον Σεπτέμβριο του 2015 πραγματοποιήθηκε συμπληρωματική έρευνα που διεξήχθη από την ομάδα πεδίου της Καλλιστώ. Προηγήθηκε δεύτερη τεχνική συνάντηση με το προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για την ενημέρωση των δεδομένων. Η ενέργεια αυτή δεν προχώρησε περαιτέρω εξαιτίας των οικονομικών περιορισμών του έργου και του πρόωρου τερματισμού.
Συνολικά, συλλέχθηκαν και αποθηκεύτηκαν 261 δείγματα τρίχας αρκούδας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο εργασίας. Οι σταθμοί δειγματοληψίας (παγίδευση τρίχας) με θετικά ευρήματα εμφανίζονται σε χάρτη και παρατίθενται σε πίνακα.
Τα αποτελέσματα από τις δύο δειγματοληπτικές έρευνες, καθώς και το συνολικό αποτέλεσμα, απεικονίζονται στους χάρτες που περιλαμβάνονται στην έκθεση δραστηριοτήτων για την ενέργεια αυτή και περιλαμβάνονται στα τεχνικά παραρτήματα που συνοδεύουν την τελική έκθεση. Αυτοί οι χάρτες δείχνουν τη χωρική συγκέντρωση θετικών σταθμών δειγματοληψίας παγίδευσης τρίχας (1η, 2η έρευνα και σύνολο) χρησιμοποιώντας τη μέθοδο υπολογισμού πυκνότητας πυρήνα.
Συμπεράσματα:
    Το πρωτόκολλο δειγματοληψίας έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε το συλλεγόμενο δείγμα να είναι όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτικό.
    Το χρονοδιάγραμμα της εγκατάστασης δικτύου παγίδευσης τρίχας επέτρεψε δύο καλά στοχοθετημένες έρευνες δειγματοληψίας τα επόμενα έτη (σε δύο περιόδους).
    Ο αριθμός των σταθμών δειγματοληψίας και το μέγεθος του δείγματος που συλλέχθηκαν υπερέβησαν σκόπιμα τα αρχικά προγραμματισμένα ποσοτικά μεγέθη, προκειμένου να μειωθεί η μη εφαρμογή των άλλων δύο πρωτοκόλλων έρευνας που προβλέπονται στην παρούσα δράση (παγίδες με κάμερες υπέρυθρης ακτινοβολίας και βιοστοιχεία).
    Η απαραίτητη τεχνογνωσία από το πρωτόκολλο NGS (Μη επεμβατική γενετική δειγματοληψία) μεταφέρθηκε στο προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου μέσω δύο τεχνικών συνεδριάσεων.
    Το εγκατεστημένο δίκτυο παγίδευσης τρίχας είναι το καταλληλότερο εργαλείο στα χέρια του προσωπικού εποπτείας του Φορέα Διαχείρισης Εθνικών Δρυμών Βίκου – Αώου και Πίνδου για μακροπρόθεσμη παρακολούθηση του πληθυσμού των αρκούδων στην περιοχή του έργου.
    Η κατάσταση συντήρησης του δείγματος τρίχας το  προστατεύει από αλλοίωση επιτρέποντας έτσι μια εργαστηριακή ανάλυση σε μεταγενέστερες περιόδους.

A6  Μελέτη για την πρόσδοση αξίας, πιστοποίηση και προώθηση "φιλικών προς την αρκούδα" προϊόντων και υπηρεσιών

 

C. Δράσεις διατήρησης

C1  Διαδικασίες διαβούλευσης και συμμετοχής φορέων και κοινωνικών ομάδων στο έργο

C2  Εκπαίδευση του προσωπικού του Φορέα Διαχείρισης του ΕΠΒΠ και άλλων περιβαλλοντικών φορέων στην περιοχή εφαρμογής του έργου

C3  Λειτουργία δυο ειδικών μονάδων σκύλων-ανιχνευτών δηλητηριασμένων δολωμάτων

C4  Λειτουργία ειδικής μονάδας σκύλων "Καρελίας" για την απώθηση προβληματικών αρκούδων.

C5  Λειτουργία μικτής Ομάδας Άμεσης Επέμβασης για Αρκούδες, από προσωπικό του Φορέα Διαχείρισης του ΕΠΒΠ και της "Καλλιστώ"

C6  Κινητοποίηση εθελοντών για την αντιμετώπιση της χρήσης δηλητηριασμένων δολωμάτων

C7  Παραγωγή και διανομή κυτίου πρώτων βοηθειών για την αντιμετώπιση δηλητηριάσεων σε σκύλους και άλλα οικόσιτα ζώα

C8  Εγκατάσταση ειδικών κάδων απορριμάτων-ανθεκτικών σε αρκούδες και ηλεκτροφόρων περιφράξεων.

C9 Λειτουργία και επέκταση δικτύου κτηνοτρόφων  για την ανταλλαγή και χορήγηση ποιμενικών σκύλων φύλαξης των κοπαδιών

C10 Εγκατάσταση και λειτουργία ειδικών αποτρεπτικών μέτρων και συσκευών σε περιοχές έντονης αλληλεπίδρασης ανθρώπου/αρκούδας

C11 Σύλληψη και τοποθέτηση ειδικών κολάρων πρόκλησης σοκ σε προβληματικές αρκούδες

 

D. Παρακολούθηση των δράσεων του έργου

D1 Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων C4, C5, C8, C10 & C11 (αντιμετώπιση αλληλεπίδρασης αρκούδας/ανθρώπου)

D2  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της δράσης C2 (κατάρτιση προσωπικού)

D3  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας της δράσης C9 (ποιμενικοί σκύλοι φύλαξης κοπαδιών).

D4  Παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων C3, C6 και C7 (ενάντια στη χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων)

D5  Παρακολούθηση επίδρασης του έργου στις στάσεις και απόψεις φορέων και κοινωνικών ομάδων

D6 Μελέτη για την εκτίμηση της κοινωνικο-οικονομικής επίδρασης του έργου στην περιοχή εφαρμογής του

 

E.  Ενημέρωση-ευαισθητοποίηση κοινού και διάδοση των αποτελεσμάτων

E1  Εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τις δράσεις του έργου

E2  Διεξαγωγή συναντήσεων και σεμιναρίων για τις δυνατότητες πιστοποίησης "φιλικών προς την αρκούδα" προϊόντων και υπηρεσιών

E3 Τοποθέτηση πινακίδων ενημέρωσης για το έργο

E4  Δημιουργία και διατήρηση ιστοσελίδας του έργου

E5  Εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης στο διαδίκτυο, με τη χρήση νέων τεχνολογιών και μέσων

E6  Παραγωγή και διανομή ειδικών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σπότ, καθώς και ηλεκτρονικών μηνυμάτων

E7  Διοργάνωση και καθιέρωση "Εθνικής ημέρας ενάντια στα δηλητηριασμένα δολώματα"

E8  Διοργάνωση διεθνούς συνεδρίου

E9  Αξιοποίηση του θεματικού "μονοπατιού για την αρκούδα" για εφαρμογή προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (*.pdf)

E10 Λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής για την υποστήριξη ζητημάτων συνύπαρξης ανθρώπου-αρκούδας.

E11 Έκδοση εκλαϊκευμένου εντύπου παρουσίασης των αποτελεσμάτων του έργου (Layman's Report)

 

F.  Συνολική λειτουργία, παρακολούθηση και διαχείριση του έργου

F1  Διαχείριση και συντονισμός του έργου

F2  Δικτύωση με άλλα, συναφή έργα

F3  Οικονομικός έλεγχος από ανεξάρτητο ελεγκτή

F4  Σχέδιο εφαρμογής των δράσεων διατήρησης μετά το τέλος του έργου (After LIFE Conservation Plan)